Αστυπάλαια

ΙΣΤΟΡΙΑ
 
Η Αστυπάλαια πήρε το όνομά της από την κόρη του Φοίνικα και της Περιμήδης, που ήταν και αδελφή της Ευρώπης. Από την ένωση της Αστυπάλαιας με τον Ποσειδώνα γεννήθηκε ο Αργοναύτης Αγκαίος και ο βασιλιάς της Κω Ευρύπυλος. Πρώτοι κάτοικοι της ήταν οι Κάρες, που την ονόμασαν Πύρα, από το κοκκινωπό χρώμα των βράχων της. Το νησί ταξίδεψε μέσα στους αιώνες με το ίδιο όνομα. Μικρές μόνο παραφθορές την εμφανίζουν και ως Αστουπαλιά, Αστυνέα και Στυπαλία. Όμως οι ντόπιοι συνηθίζουν να τη λένε ως τις μέρες μας Αστροπαλιά.
 
Το νησί πέρασε και από την κατοχή της Κρήτης την εποχή του Μίνωα. Αργότερα εξελληνίστηκε από αποίκους που ήλθαν από τα Μέγαρα. Κατά την ελληνιστική εποχή υπήρξε λιμάνι – σταθμός των Πτολεμαίων της Αιγύπτου και κατά τη Ρωμαϊκή εποχή παρουσίασε σημαντική ανάπτυξη χάρη στα πολλά λιμάνια της τα οποία αποτελούσαν ορμητήριο κατά των πειρατών. Στους Βυζαντινούς χρόνους η έξαρση της πειρατείας άλλαξε την οικιστική δομή των νησιών, με την παρακμή των παράλιων οικισμών, τη μετακίνηση των κατοίκων στο εσωτερικό και την οικοδόμηση κάστρων για προστασία. Στην εποχή αυτή ανήκει και το κάστρο του Αγίου Ιωάννη στη νοτιοδυτική ακτή, λείψανα του οποίου υπάρχουν μέχρι σήμερα.
 
Η περίοδος με το εντονότερο σημάδι που διασώζεται ως τις μέρες μας είναι της Ενετοκρατίας. Μετά την κατάλυση του βυζαντινού κράτους από τους Φράγκους, το 1204, και τη δημιουργία του Δουκάτου της Νάξου, ο Βενετός ιδρυτής του Μάρκος Σανούδας παραχώρησε την Αστυπάλαια στον επίσης Βενετό ευγενή Ιωάννη Querini. Αυτός ήταν ιδρυτής και πρώτος ιδιοκτήτης ενός οικήματος το οποίο αποτέλεσε τον πυρήνα του σημερινού οικισμού. Οι Βενετοί έμειναν από το 1207 μέχρι το 1269, χρονιά που οι Βυζαντινοί ανακατέλαβαν το νησί.
 
Το 1310, ο δεύτερος Ιωάννης Querini, ηγεμόνας της Τήνου και της Μυκόνου, απόγονος του πρώτου κυρίευσε ξανά την Αστυπάλαια με τη βοήθεια του Μάρκου Γριμάνι. Οι Querini έμειναν κυρίαρχοι του νησιού για σχεδόν 300 χρόνια. Οι Βενετοί έχασαν την Αστυπάλαια το 1537 όταν ενέσκηψε στα νησιά ο πειρατής Χαϊρεντίν Μπαρμπαρόσα.
 
Στη διάρκεια της Τουρκοκρατίας το νησί είχε εξασφαλίσει προνόμια και ζούσε αυτοδιοικούμενο. Πήρε μέρος στην Επανάσταση του 1821, αλλά όπως και τα άλλα Δωδεκάνησα έμεινε υπό τουρκική κατοχή, ακολούθησε η ιταλική και τελικά επανεντάχθηκε στον εθνικό κορμό στις 7 Μαρτίου 1948.
 
ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ
 
H Αστυπάλαια (ή Αστροπαλιά και Αστυπάλια) είναι νησί του Αιγαίου με 1.334 κατοίκους. Η Αστυπάλαια ανήκει διοικητικά στα Δωδεκάνησα, αλλά γεωγραφικά και πολιτισμικά βρίσκεται στο μεταίχμιο ανάμεσα στα Δωδεκάνησα και στις Κυκλάδες.
 
Έχει έκταση 97 τ.χλμ., ακτογραμμή 110 χλμ και απέχει από τον Πειραιά 117ν.μ., από την Κω 23 και από την Ρόδο 96ν.μ.
 
ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ
 
Οι ακτές της Αστυπάλαιας είναι βραχώδεις, με όρμους και παραλίες. Η ψηλότερη κορυφή της είναι ο Άγιος Ηλίας (506 μ.).
Μια μικρή λωρίδα γης περίπου 100 μέτρων, το Στενό, χωρίζει το νησί σε δύο τμήματα το μέσα και το έξω νησί. Στα νοτιοανατολικά υπάρχουν διάφορα μικρά νησιά, όπως η Αγία Κυριακή, ο Χονδρός, το Κουνούπι και ο Κουτσομύτης.
Στα Δυτικά βρίσκονται οι νησίδες Οφιδούσα, Χτένια, Ποντικούσα και αλλες. Η πρωτεύουσα και κύριο λιμάνι του νησιού είναι η Αστροπαλιά, ή Χώρα.
 
Το Ανατολικό τμήμα της νήσου, οι γύρω νησίδες, η Οφιδούσα και η θαλάσσια ζώνη τους είναι προστατευόμενοι βιότοποι του Natura 2000, με κωδικό GR4210009, κατά μία συνολική έκταση 70,32 τ.χλμ.
 
Η Αστυπάλαια είναι το μοναδικό νησί στην Ελλάδα που δεν υπάρχουν καθόλου φίδια γιατί είναι πέρασμα των πελαργών που τα εξολοθρεύουν.
 
ΚΛΙΜΑ
 
Το κλίμα στην Αστυπάλαια, όπως και σε όλα τα Δωδεκάνησα είναι ήπιο, με δροσερά καλοκαίρια και ήπιους χειμώνες.
 
ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
 
Οι κάτοικοι του νησιού ασχολούνται με τη γεωργία, τον τουρισμό, την κτηνοτροφία και τη μελισσοκομία.