Τήλος

ΙΣΤΟΡΙΑ
 
Σύμφωνα με την Ελληνική μυθολογία, το νησί πήρε το όνομά του από τον Τήλο, γιο της Αλίας, της αδερφής του Ηλίου. Όταν αυτή αρρώστησε βαριά, ο Τήλος πήγε στο νησί, το οποίο ήταν ξακουστό για τα θεραπευτικά φυτά του, για να μαζέψει βότανα για την θεραπεία της. Λίγο αργότερα, όταν η μητέρα του ανάρρωσε, ο Τήλος επέστρεψε στο νησί και έκτισε ιερό προς τιμήν του Απόλλωνα-Ήλιου και του Ποσειδώνα. 
 
Στο σπήλαιο Χαρκαδιό βρέθηκαν λίθινα εργαλεία και θραύσματα κεραμικών αγγείων της Νεολιθικής περιόδου και της Πρώιμης Εποχής του Χαλκού, που φανερώνουν την αρχαιότερη εγκατάσταση ανθρώπων στο νησί. Στη θέση Λάκκες ανασκάφηκαν ευρήματα της Πρώιμης Εποχής του Χαλκού, ενώ στα νότια του Μεγάλου Χωριού ανακαλύφθηκαν κωνικά κύπελα με εμφανείς μινωικές επιδράσεις.
Ευρήματα στη θέση Κάστελλος Λιβαδιών αποκαλύπτουν τη μυκηναϊκή παρουσία στα 1600 π.Χ., ενώ κατά το 13ο-12ο π.Χ. ο πληθυσμός αυξήθηκε αρκετά, με την εγκατάσταση Μυκηναίων και Δωριέων από την ηπειρωτική Ελλάδα. Πειρατικές επιδρομές έως τα μέσα του 8ου αιώνα οδήγησαν στην παρακμή του νησιού.
 
Κατά την Κλασσική περίοδο η Τήλος έφτασε σε μεγάλη οικονομική και πολιτιστική ακμή. Ήταν ιδιαίτερα φημισμένη για την παραγωγή αρωμάτων, ενώ σε αυτήν έζησε τον 5ο αιώνα και η ποιήτρια Ήριννα που θεωρούνταν από πολλούς ισάξια της Σαπφούς.
Το αρχαίο νεκροταφείο στον Άγιο Αντώνιο, οι θαλαμοειδείς τάφοι προς την Πλάκα, τα λείψανα κυκλικού πύργου πολυγωνικής τοιχοποιίας στα Λιβάδια και άλλες οχυρωματικές κατασκευές, αποκαλύπτουν την Κλασσική και Ελληνιστική ιστορία της Τήλου.
 
Τον 5ο π.Χ. αιώνα το νησί έγινε μέλος της Αθηναϊκής Συμμαχίας και, μέχρι να περάσει στα χέρια των Ρωμαίων το 42 π.Χ., παρέμεινε εξαρτημένο από τη Ρόδο.
Το πλήθος αρχαιολογικών ευρημάτων που ανάγονται στα παλαιοχριστιανικά χρόνια μαρτυρεί την ακμή του νησιού η οποία συνεχίστηκε μέχρι το μεγάλο σεισμό του 550 μ.Χ.
Από τα σημαντικότερα βυζαντινά κάστρα είναι το Παλιόκαστρο του Λάμπρου ή Σταυρού (Μικρό Χωριό), του Αγίου Στεφάνου στα Λιβάδια και αυτό του Μεγάλου Χωριού, το οποίο χτίστηκε πάνω στην ελληνιστική πόλη και επισκευάστηκε από τους Ιππότες του Αγίου Ιωάννη.
 
Το 1366, η Τήλος δόθηκε ως φέουδο στο Barrelo Assanti d’Ischia, το 1522 περιήλθε μαζί με τα υπόλοιπα Δωδεκάνησα σε Τουρκική κατοχή και το 1912 κατακτήθηκε από τους Ιταλούς. Τον Μάρτιο του 1948, η Τήλος απελευθερώθηκε και ενσωματώθηκε στο Ελληνικό κράτος. 
 
ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ
 
Η Τήλος είναι ένα από τα μικρότερα νησιά των Δωδεκανήσων, το έβδομο σε φθίνουσα κατάταξη έκτασης. Βρίσκεται 22 μίλια ΒΔ της Ρόδου και 222 μίλια από τον Πειραιά.
Έχει σχήμα ακανόνιστο και η έκτασή της είναι 61,487 τ.χλμ., έντονο ανάγλυφο και δαντελωτές παραλίες, ενώ ο πληθυσμός της είναι 780 κάτοικοι.
Γύρω της υπάρχουν 16 μικρές ή μεγαλύτερες βραχονησίδες ενώ σε απόσταση 2 ναυτικών μιλίων βρίσκεται το μικρό νησί Αντίτηλος. 
 
Οι κύριοι οικισμοί του νησιού είναι το Μεγάλο Χωριό, που αποτελεί τη «χώρα» του νησιού, τα Λιβάδια όπου βρίσκεται και το λιμάνι, η Έριστος σε μια εύφορη κοιλάδα με την ομορφότερη παραλία της Τήλου και ο Άγιος Αντώνιος, όπου τα λιγοστά σπίτια έχουν θέα τη Νίσυρο και την Κω.

ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ

Tο έδαφος του νησιού είναι ορεινό και βραχώδες με μία μικρή πεδιάδα στο κέντρο της που καταλήγει στη παραλία του Ερίστου, όπου φυτρώνουν τετρακόσια είδη λουλουδιών και βοτάνων, ενώ ζουν πολλά είδη σπάνιων πουλιών (σπιζαετοί, γεράκια, αηδόνια, καρδερίνες, ερωδιοί, μελισσοφάγοι κ.ά.). 
Η Τήλος διαθέτει πηγές και τεχνητή λίμνη η οποία τροφοδοτείται από τις επιφανειακές απορροές του χειμάρρου Ποταμός. Έτσι στο έδαφός της καλλιεργούνται εσπεριδοειδή και οπωροκηπευτικά.
Υψηλότερη κορυφή είναι του Προφήτη Ηλία με υψόμετρο 620 περίπου μέτρα. Το συνολικό ανάπτυγμα των ακτών της νήσου φθάνει τα 63 χλμ.
Όλο το νησί είναι ένα τεράστιο οικολογικό πάρκο και προστατεύεται από διεθνείς συνθήκες.
 
ΚΛΙΜΑ
 
Το κλίμα του νησιού είναι μεσογειακό, με ήπιους χειμώνες και δροσερά καλοκαίρια.
 
ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
 
Οι κάτοικοι του νησιού ασχολούνται με την αλιεία, τη γεωργία, την μελισσοκομία και τον τουρισμό.