Πόλεις & Χωριά

1. Άλιντα Λέρου

Ο οικισμός Άλιντα στη Λέρο βρίσκεται στο κέντρο του όρμου της Αγίας Μαρίνας και συγκεντρώνει το μεγαλύτερο μέρος της τουριστικής κίνησης του νησιού. Η περιοχή είναι κατάφυτη με πεύκα και ελιές και σε κοντινή απόσταση θα βρείτε ειδυλλιακές παραλίες για κολύμπι και θαλάσσια σπορ. Στα Άλιντα βρίσκεται ο Πύργος του Μπελένη, πρώην θερινή κατοικία του Παρίση Μπελλένη, πατριώτη και ευεργέτη της Λέρου. Είναι ένα παραδοσιακό, πέτρινο αρχοντικό, αναπαλαιωμένο με ιδιαίτερη φροντίδα, που στις μέρες μας φιλοξενεί το Ιστορικό και Λαογραφικό μουσείο της Λέρου, στο κήπο του οποίου διοργανώνονται πολλές πολιτιστικές και καλλιτεχνικές εκδηλώσεις.

Τα Άλιντα διαθέτουν πολλές σύγχρονες τουριστικές μονάδες, εστιατόρια και καταστήματα αθλητικών ειδών καθώς στη περιοχή κάθε καλοκαίρι τον Άυγουστο διοργανώνονται με μεγάλη επιτυχία οι ναυταθλητικοί αγώνες «Αλίντια».

2. Λακκί Λέρου

Το Λακκί είναι το κύριο λιμάνι της Λέρου και αποτελεί το μεγαλύτερο φυσικό λιμάνι της Μεσογείου. Αυτός ήταν και ο λόγος που επιλέγη από τους Ιταλούς για να χτιστεί η κύρια βάση του Ιταλικού Βασιλικού Ναυτικού στα Δωδεκάνησα που τότε ήταν υπό Ιταλική κυριαρχία. Η ναυτική βάση περιλάμβανε πολλά κτίρια και εγκαταστάσεις του ναυτικού. Είχε χώρο προσγείωσης για υδροπλάνα. Η φρουρά του νησιού αποτελούνταν από περίπου 6.500 άνδρες. Ήταν το λιμάνι για δύο αντιτορπιλικά, δύο μικρές πυραυλακάτους και τέσσερα υποβρύχια.

Παράλληλα αποφάσισαν να φτιάξουν μία νέα πόλη στα ιταλικά πρότυπα, αλλά με νέα αρχιτεκτονικη σύλληψη. Η νέα πόλη θα στέγαζε χιλιάδες Ιταλούς, συμπεριλαμβανομένων και στελεχών του στρατού, αλλά και τις οικογένειές τους. Αρχιτέκτονες του σχεδίου ήταν οι Α.Bernaditti και R. Petracco που στάλθηκαν το 1923 στη Λέρο με σκοπό την κατασκευή της πόλης. Το αποτέλεσμα αυτού του εγχειρήματος, το οποίο οι Ιταλοί ονόμασαν Portolago, θεωρείται σήμερα το μοναδικό αυθεντικό δείγμα Ρασιοναλιστικής Αρχιτεκτονικής εκτός Ιταλίας.

Όταν έφτασαν στη Λέρο οι δύο αρχιτέκτονες άρχισαν να σχεδιάζουν από μηδενική βάση την ουτοπική πόλη. Κατέληξαν σ' ένα σχέδιο με φαρδύς, κυρτούς δρόμους, δενδροστοιχίες και πάρκα. Δίπλα στο τελωνείο θα βρισκόταν η οικονομική ζώνη όπου θα στεγαζόταν και ο κινηματογράφος, η αγορά και το ξενοδοχείο. Στο εσωτερικό της πόλης θα υπήρχε η οικιστική ζώνη όπου θα αποτελούνταν από ξεχωριστά σπίτια σε σχήμα κυλίνδρου και κύβου με μεγάλους κήπους για τους εργαζόμενους και τους διαφορετικούς βαθμούς αξιωματικών. Κατασκευάστηκε επίσης και ένα μεγάλο νοσοκομείο. Όλη η πόλη είναι ένας αρχιτεκτονικός θησαυρός που διασώθηκε μέχρι σήμερα. Λέγεται ότι ο Μουσολίνι είχε έπαυλη για τον εαυτό του κοντά στην πόλη.

Τα κτίρια περιλαμβάνουν:

Κάσα ντε Μπαλίγια (Σπίτι της Φασιστικής Νεολαίας) (1933), Μπερναμπίτι
Σκεπαστή αγορά (1934-1936), Πετράκο
Δημοτικό σχολείο και παιδικός σταθμός (1934-1936), Πετράκο
Το Δημαρχείο και Κάσα ντελ Φάσκιο (Έδρα του Φασιστικού Κόμματος) (1935-1938), Μπερναμπίτι
Κινηματογράφος/Θέατρο (1936-1938), Μπερναμπίτι
Εκκλησία του Αγίου Φραγκίσκου (σημερινός Άγιος Νικόλαος, 1935-1939), Μπερναμπίτι

Το 1947 όταν τα Δωδεκάνησα εντάχθηκαν στην ελληνική επικράτεια, το Portolago μετονομάστηκε σε Λακκί και το μεγαλύτερο μέρος της εντυπωσιακής πόλης αφέθηκε στο έλεος του χρόνου.Τμήμα των εγκαταστάσεων στο Λακκί και στην περιοχή Λέπιδα χρησιμοποιήθηκε για να στεγάσει το Κρατικό Θεραπευτήριο Λέρου, φιλοξενώντας τους ψυχικά ασθενείς. Κατά τη διάρκεια της δικτατορίας, στο Λακκί και στο Παρθένι δημιουργήθηκε στρατόπεδο πολιτικών κρατουμένων. Οι κατοικίες των Ιταλών πέρασαν στα χέραι των κατοίκων ενώ τα περισσότερα δημόσια κτήρια στη κυριότητα του Δήμου.

Χρειάστηκε να περάσει καιρός ώστε να αναδειχθεί η αρχιτεκτονική αξία της πόλης. Χαρακτηριστικά δείγματα της αρχιτεκτονικής είναι η εκκλησία, το θέατρο, το σχολείο, το νοσοκομείο, οι στρατώνες, το ξενοδοχείο και κυρίως η κυκλική αγορά. Η κατάσταση πολλών κτηρίων παραμένει κακή αν και έχουν γίνει κάποιες εργασίες αποκατάστασης και αναπαλαίωσης τους.

Σε κοντινή απόσταση υπάρχουν πολλές παραλίες ιδανικές για κολύμπι και κατάδυση καθώς και για ημερήσιες εκδρομές που μπορείτε να απολαύσετε το μπάνιο σας και να ψαρέψετε. Το Λακκί διαθέτει μια αρκετά σύγχρονη αγορά, ξενοδοχειακές μονάδες, εστιατόρια και καφέ.

3. Αγία Μαρίνα Λέρου

Η Αγία Μαρίνα μαζί με τους οικισμούς Πλάτανο και Παντέλι στη Λέρο, αποτελεί ενιαίο οικιστικό σύνολο και είναι χαρακτηρισμένη ως παραδοσιακός οικισμός. Bρίσκεται στο νότιο μυχό του Όρμου των Αλίνδων, ανάμεσα στα υψώματα Απιτύκι και Μεροβίγλι, βόρεια του Πλατάνου ενώ στα νότια είναι το Παντέλι. Η Αγία Μαρίνα έχει πολλά παραδοσιακά σπίτια και επιβλητικά αρχοντικά που δημιουργούν στενά σοκάκια, ενώ στο λιμάνι της βρίσκεται το φρούριο Μπρούζι ή Μπούρτζι, το οποίο είναι ρωμαϊκής εποχής. Πάνω από την Αγία Μαρίνα δεσπόζει και το περίφημο Κάστρο της Παναγίας, το οποίο είναι χτισμένο στην κορυφή του λόφου Απιτύκι και έχει πανοραμική θέα στο απέραντο γαλάζιο του Αιγαίου. Στην Αγία Μαρίνα βρίσκεται και η ομώνυμη εκκλησία που οικοδομήθηκε το 1933 στη θέση παλαιότερης. Ο ρυθμός είναι σταυροειδής βυζαντινή με τρούλο. Η εκκλησία ανήκει στην Ιερά Μητρόπολη Λέρου Καλύμνου και Αστυπαλαίας και εορτάζει στις 17 Ιουλίου.

Περπατώντας προς την πλευρά που πάει προς τα Άλιντα υπάρχει μια όμορφη μικρή παραλία για κολύμπι που βλέπει στον Νερόμυλο της Αγιά Μαρίνας, ένα από τα πιο φωτογραφημένα σημεία του νησιού. Ο οικισμός είναι πόλος έλξης για τους τουρίστες αφού διαθέτει όλα όσα χρειάζονται για μια ευχάριστη διαμονή. Εκεί θα βρείτε καταστήματα, ξενοδοχεία, εστιατόρια, καφετέριες και έντονη νυχτερινή ζωή. Επίσης στην Αγία Μαρίνα υπάρχουν σχολεία, το ταχυδρομείο, η αστυνομία και το λιμάνι.

4. Πλάτανος Λέρου

Ο Πλάτανος είναι η πρωτεύουσα της Λέρου και βρίσκεται κάτω από το κάστρο της Παναγίας. Στο κέντρο του Πλατάνου είναι η Πλατεία Ρούσσου όπου παλιά έστεκε ένα τεράστιο πλατάνι με μία βρύση δίπλα. Σε αυτό οφείλει και το όνομά της η περιοχή. Το παλιό πλατάνι ξεράθηκε και αντικαταστάθηκε με νεότερο. Στην πλατεία βρίσκεται το νεοκλασικό κτίριο του Δημαρχείου της Λέρου, χτισμένο τον 20ο αιώνα και δίπλα ακριβώς η Δημοτική βιβλιοθήκη. Εκεί βρίσκεται και η αγορά του χωριού με τα μαγαζιά. Στο Πλάτανο διατηρούνται πολλά παραδοσιακά σπίτια και αρχοντικά δίνοντας ένα όμορφο χρώμα στον οικισμό.

Από την πλατεία ξεκινάει σκαλωτό μονοπάτι που οδηγεί στη κορυφή του λόφου όπου δεσπόζει το Κάστρο με την εκκλησία της Παναγίας, την εκκλησία του Χριστού, της Αγίας Παρασκευής και του Ευαγγελισμού. Η διαδρομή προσφέρει όμορφη θέα αλλά απαιτεί καλή φυσική κατάσταση.

5. Παντέλι Λέρου

Tο Παντέλι είναι ένα μικρό, γραφικό ψαροχώρι με γνήσιο νησιώτικο χαρακτήρα στην ανατολική πλευρά της Λέρου κάτω από τον Πλάτανο. Τα παλιά παραδοσιακά σπίτια του μαζί με τις βάρκες και τα καΐκια των ψαράδων συμπληρώνουν την ειδυλλιακή εικόνα με φόντο το απέραντο μπλε της θάλασσας. Πάνω από το Παντέλι βρίσκεται το επιβλητικό βυζαντινό κάστρο της Παναγιάς και οι ανεμόμυλοι. Η παραλία που βρίσκεται εντός του ομώνυμου όρμου είναι μία από τις δημοφιλέστερες του νησιού. Η σχετικά μικρή παραλία με τη ψιλή άμμο, το ψιλό βότσαλο και τα κρυστάλλινα ρηχά νερά την καθιστούν ιδανική για οικογένειες με μικρά παιδιά. Πρόκειται σίγουρα για ένα από τα γραφικότατα σημεία του νησιού.