Translate 
Περιστεριώνες Τήνου
Οι περιστερώνες είναι ένα μοναδικό δείγμα λαϊκής τέχνης κι αρχιτεκτονικής. Απαντώνται σε πολλά νησιά των Κυκλάδων όπως η Σίφνος, η Πάρος, η Μύκονος αλλά κυρίως στην Τήνο. Στο νησί της Παναγίας υπάρχουν περίπου 600 περιστερώνες ενώ πιστεύεται ότι παλιά αυτός ο αριθμός ήταν πολύ μεγαλύτερος (800-1300). Εκτιμάται ότι οι πρώτοι περιστερώνες κατασκευάστηκαν κατά την εποχή της Ενετοκρατίας (1207-1715). Δεν υπάρχουν αναφορές για το πότε άρχισαν να χτίζονται οι περιστεριώνες στην Τήνο. Η παλιότερη γραπτή πηγή που τους αναφέρει χρονολογείται από το 1726 όπου ένας καθολικός ιερέας κληροδοτεί τον περιστεριώνα του αλλά σίγουρα ξεκίνησαν να χτίζονται πολλοί νωρίτερα. Υπήρξαν σύμβολο ευγενικής καταγωγής. Μόνο οι πολλοί πλούσιοι κι οι κάτοχοι μεγάλων καλλιεργήσιμων εκτάσεων είχαν τη δυνατότητα να χτίσουν και να συντηρήσουν περιστεριώνα ενώ όσο πιο περίτεχνα ήταν τα στολίδια του τόσο πιο πλούσιος θεωρείτο και ο ιδιοκτήτης τους.
Μετά την αποχώρηση των Ενετών, οι Τηνιακοί συνέχισαν την εκτροφή των περιστεριών με αποτέλεσμα στα τέλη του 18ου και στις αρχές του 19ου να χτιστούν πάρα πολύ περιστεριώνες. Τα περίτεχνα αυτά οικοδομήματα κατασκευάστηκαν για την στέγαση και την εκτροφή περιστεριών. Το κρέας τους και το λίπασμα από τα περιττώματα αποτέλεσαν το κύριο εξαγώγιμο προϊόν του νησιού. Η εκτροφή περιστεριών συνέβαλε ιδιαίτερα στην οικονομική ανάπτυξη της Τήνου.
Τα κτιστά αυτά λιθοκεντήματα χτίστηκαν σε απάνεμες πλαγιές και ρεματιές ώστε να διευκολύνεται το πέταγμα των περιστεριών αλλά πάντα κοντά σε μέρη με άφθονο νερό. Όταν η θέση τους δεν προσφέρει καλή προστασία από τους ανέμους υπάρχει ένας ή δύο πλευρικοί τοίχοι πέρα από τις γωνίες του κτιρίου με μήκος από 0,75 έως 2.50 μέτρα και έτσι δημιουργείται αντιανεμικό φράγμα. Οι περιστεριώνες στην Τήνο είναι συνήθως διώροφα ορθογώνια κτίσματα με διαστάσεις 3x3x5 μέτρα. Έχουν μία πόρτα για είσοδο στο εσωτερικό τους. Ο κάτω όροφος χρησιμοποιούνταν από τον ιδιοκτήτη ως αποθήκη και ως χώρος φύλαξης των εργαλείων. Η στέγη είναι επίπεδη, φτιαγμένη από πατημένο αργιλόχωμα που καλύπτει τις πλάκες της στέγης που είναι τοποθετημένες πάνω σε τράβες. Κάθε χρόνο ο ιδιοκτήτης, πριν τα πρωτοβρόχια πετύχαινε τη στεγανοποίηση της στέγης με το λεγόμενο κυλίνδρισμα. Ο επάνω όροφος αποτελούσε την οικία των περιστεριών. Χρησιμοποιώντας το σχιστόλιθο, ένα υλικό που υπάρχει άφθονο στην Τήνο, οι Τηνιακοί τεχνίτες κατάφεραν να δημιουργήσουν μοναδικά αριστουργήματα λαϊκής τέχνης.
Τα ανοίγματα για περιστέρια ήταν πάντοτε στραμμένα προς την Ανατολή και τη Δύση και ποτέ προς το Βορρά ή το Νότο. Με το σχιστόλιθο σχημάτιζαν γεωμετρικά σχήματα όπως τετράγωνα, τρίγωνα, κύκλους και ρόμβους όπου τα περιστέρια μπορούσαν να ξεκουραστούν, προστατευμένα από τον αέρα, τον ήλιο και τη βροχή. Συνδεόμενα μεταξύ τους τα σχήματα αυτά, δηλώνουν τα αρχικά του ονόματος του ιδιοκτήτη, την ημερομηνία κατασκευής, αλλά και απεικονίσεις διάφορες, όπως δένδρα και λουλούδια. Αξιοσημείωτο είναι ότι κανένας περιστεριώνας δεν είναι ίδιος με άλλον.
Ένας τυπικός περιστεριώνας μπορεί να φιλοξενήσει 50 ζευγάρια και να δώσει γύρω στα 200 κιλά κρέας το χρόνο και 500 κιλά λίπασμα. Σήμερα οι περιστεριώνες αποτελούν μνημείο πολιτιστικής κληρονομιάς και για την επισκευή τους απαιτείτε άδεια από την αρχαιολογική υπηρεσία.
