Παλιά Ποταμιά Χίου

Η Παλιά Ποταμιά είναι ένας εγκαταλελειμμένος οικισμός στη βορειοδυτική Χίο, κρυμμένος μέσα σε μια χαράδρα στις πλαγιές του όρους Αμανή. Χτισμένη στη συμβολή δύο χειμάρρων, του Απέσω και του Καρυδάτου, πήρε το όνομά της από τα νερά που διασχίζουν την περιοχή. Η απομονωμένη θέση της προστάτευε τους κατοίκους από τις πειρατικές επιδρομές, καθώς το χωριό δεν ήταν εύκολα ορατό από τη θάλασσα.

Η ίδρυση του οικισμού τοποθετείται περίπου στον 17ο αιώνα. Ωστόσο, η δύσκολη πρόσβαση, η περιορισμένη ηλιοφάνεια και οι ανθυγιεινές συνθήκες διαβίωσης δυσκόλευαν τη ζωή των κατοίκων. Στα μέσα του 20ού αιώνα άρχισε η σταδιακή εγκατάλειψη του χωριού και η μετεγκατάσταση των κατοίκων στη Νέα Ποταμιά, περίπου δύο χιλιόμετρα μακριά.

Σημαντικό ρόλο στη μεταφορά έπαιξε ο δάσκαλος του χωριού, Ιωάννης Μιχαήλ Πουλής, ο οποίος το 1956 συγκέντρωσε υπογραφές και υπέβαλε αίτημα για τη δημιουργία νέου οικισμού. Η απόφαση συνδέθηκε επίσης με τις ζημιές που προκάλεσε ο σεισμός του 1949 στο οδικό δίκτυο της περιοχής, επιδεινώνοντας την ήδη δύσκολη πρόσβαση. Η Νέα Ποταμιά εγκαινιάστηκε το 1964, ενώ στις αρχές της δεκαετίας του 1970 το παλιό χωριό είχε πλέον ερημώσει.

Σήμερα, ανάμεσα στα ερείπια των πέτρινων σπιτιών ξεχωρίζουν το παλιό σχολείο, που χτίστηκε το 1912 με τη συμμετοχή των κατοίκων, και ο ανακαινισμένος ναός του Αγίου Αντωνίου. Τα κτίσματα που σώζονται θυμίζουν την καθημερινότητα μιας κοινότητας που εγκατέλειψε τον τόπο της αναζητώντας καλύτερες συνθήκες ζωής.

Η Νύχτα με τα Φαναράκια

Παρά την εγκατάλειψή της, η Παλιά Ποταμιά αποκτά ξανά ζωή κάθε χρόνο στις 16 Ιανουαρίου, την παραμονή της γιορτής του Αγίου Αντωνίου. Κάτοικοι της Νέας Ποταμιάς και των γύρω χωριών συγκεντρώνονται στον ναό για τον εσπερινό και τοποθετούν αναμμένα φαναράκια στα ερείπια των παλιών σπιτιών. Η παράδοση αυτή, γνωστή ως «Νύχτα με τα Φαναράκια», αποτελεί έναν συμβολικό φόρο τιμής στους προγόνους και κρατά ζωντανή τη μνήμη του παλιού οικισμού.

Η Παλιά Ποταμιά είναι ένας ενδιαφέρων προορισμός για όσους θέλουν να γνωρίσουν μια διαφορετική πλευρά της Χίου, μακριά από τους παραθαλάσσιους οικισμούς και τα πιο πολυσύχναστα αξιοθέατα. Μαζί με τον Ανάβατο και τα Αυγώνυμα, αποτελεί μέρος της ιστορίας των παλιών οικισμών του νησιού.

Πρόσβαση

Η Παλιά Ποταμιά απέχει περίπου 46 χιλιόμετρα από την πόλη της Χίου. Η διαδρομή διαρκεί περίπου μία ώρα και 15 λεπτά, ανάλογα με τις συνθήκες οδήγησης.