Translate 
Βαρόσι
Το Βαρόσι είναι η πρώτη χριστιανική συνοικία της Έδεσσας που δημιουργήθηκε ως εξέλιξη του βυζαντινού οικισμού που αναπτύχθηκε στο χώρο της ακρόπολης της αρχαίας πόλης. Αποτελεί το πυρήνα του ιστορικού κέντρου της σύγχρονης πόλης μεταφέροντας μνήμες του παρελθόντος. Οι οικίες χωρίζονται σε λαϊκές και αρχοντικά με τις περισσότερες να χρονολογούνται από τον 19ο αιώνα. Διακρίνονται για την παραδοσιακή μακεδονίτικη αρχιτεκτονική τους με τις προεξοχές, τον ανοικτό καλυπτόμενο εξώστη, την εσωτερική αυλή και τα χαγιάτια. Λιθόστρωτα καλντερίμια διατρέχουν τον οικισμό που προσφέρει φανταστική θέα προς την εύφορη πεδιάδα της Κεντρικής Μακεδονίας. Η πλατεία της συνοικίας πίσω από το μητροπολιτικό ναό της Αγίας Σκέπης, αποτελεί το συνδετικό κρίκο ανάμεσα στη σύγχρονη πόλη και τη παραδοσιακή συνοικία. Ταυτόχρονα όμως αποτελεί το συνδετικό κρίκο με το ιστορικό παρελθόν της πόλης καθώς μετά από αρχαιολογικές έρευνες έχουν αποκαλυφθεί διαδοχικές φάσεις του τοίχους που περιέκλειε την αρχαία ακρόπολη.
Μεγάλο μέρος της συνοικίας καταστράφηκε από τους Γερμανούς το 1944 επειδή υπήρξε κέντρο αντιστασιακών ομάδων λόγω της εύκολης πρόσβασης στον κάμπο για τη διαφυγή τους. Με το πέρασμα του χρόνου πολλά από τα σπίτια αποκαταστάθηκαν χαρίζοντας στο Βαρόσι την παλιά του αίγλη. Η μελέτη μάλιστα αποκατάστασης της παραδοσιακής αυτής συνοικίας που συνέταξε ο Δήμος Έδεσσας βραβεύτηκε από την Ευρωπαϊκή Ένωση το 1990. Ένα από τα πιο αξιόλογα οικοδομήματα βρίσκεται στην οδό Μακεδονομάχων 24. Πρόκειται για την οικία Γιούσμη, μία διώροφη κατοικία στους χώρους της οποίας ενσωματώνεται και σιροτροφείο (κουκουλώνας ή μπιζικλίκι). Tο ισόγειο και οι δύο όροφοι του σπιτιού (1ος όροφος: χειμερινή και 2ος όροφος θερινή κατοικία) βρίσκονται σε άμεση επικοινωνία με τον κουκουλώνα. Μία άλλη όμορφη οικία είναι το αρχοντικό Βαλάσα που κτίσθηκε το 1841 με έντονα τα στοιχεία της παραδοσιακής αρχιτεκτονικής. Στην αυλή δεσπόζει ένα μικρό παρεκκλήσι και είναι η μοναδική οικία όπου ο εσωτερικός διάκοσμος σώζεται έως σήμερα. Άλλα παραδοσιακά σπίτια είναι η οικία Τσάμη στην οδό Αρχ. Μελετίου 44 και η οικία Σκίπη – Φράγκου στη οδό Μακεδονομάχων 21 που κτίσθηκε τον 19ο αιώνα.
Η βόλτα στη συνοικία είναι ένα ταξίδι στο χρόνο και τον πολιτισμό. Μπορεί να συνδυαστεί με μία επίσκεψη στη συνοικία Μύλοι, στο πάρκο των καταρρακτών και φυσικά τους διάσημους καταρράκτες της πόλης που βρίσκονται σε κοντινή απόσταση. Η παραδοσιακή συνοικία ανακηρύχθηκε ως παραδοσιακός οικισμός το 1983 από το Υπουργείο Πολιτισμού και αποτελεί από μόνη της ένα αξιόλογο αξιοθέατο της πόλης.
