Πόλεις & Χωριά

1. Μάρπησσα Πάρου

2. Παροικιά

Η Παροικιά είναι το κύριο λιμάνι της Πάρου και η πρωτεύουσα του νησιού. Στην Παροικιά χτυπάει η καρδιά του νησιού και θα την βρείτε να αναφέρεται και ως χώρα της Πάρου, παρόλο που δεν θα δείτε την κλασική εικόνα μια χώρας που είναι χτισμένη κάπου ψηλά. Η Παροικιά είναι παραθαλάσσια με το μεγαλύτερο υψόμετρο της να είναι τα 10 μέτρα. Σήμα κατατεθέν, ο παλιός ανεμόμυλος που βρίσκεται στη προβλήτα του λιμανιού.

Η Παροικιά είναι χτισμένη στη θέση αρχαίας πόλης και όλα δείχνουν ότι κατοικείται χωρίς διακοπές από τα προϊστορικά χρόνια μέχρι σήμερα. Υπάρχουν πολλά υπαίθρια αρχαιολογικά αξιοθέατα και αυτό που εντυπωσιάζει τον επισκέπτη είναι αυτή η ανάμειξη της σύγχρονης ζωής, της κλασικής κυκλαδίτικης παραδοσιακής αρχιτεκτονικής και του αρχαίου παρελθόντος σε κάθε βήμα. Όλα αυτά, μαζί με την δεσπόζουσα παρουσία της Παναγίας της Εκατονταπυλιανής, κάνουν την Παροικιά ένα μοναδικό τόπο για τον επισκέπτη. Στην Παροικιά υπάρχει και το αρχαιολογικό μουσείο της Πάρου, το Κάστρο της Παροικιάς που είναι κατάλοιπο της Φραγκοκρατίας, ενώ πολύ κοντά στην πόλη βρίσκονται τα δύο αρχαία ιερά του Ασκληπιού και του Πύθιου Απόλλωνα.

Στην Παροικιά θα βρείτε όλες τις σύγχρονες τουριστικές υποδομές και παρόλο που είναι το λιμάνι με μεγάλη κίνηση, είναι ένα αρκετά γραφικός οικισμός. Mπορείτε να την επιλέξετε άνετα για την διαμονή σας στην Πάρο και να την χρησιμοποιήσετε ως το κέντρο των διακοπών σας και της περιήγηση σας στο νησί.

Ιστορικό Διατηρητέο Μνημείο - ΦΕΚ 183/Β/16-3-1967

3. Νάουσα Πάρου

Η Νάουσα με τα γραφικότατα σοκάκια και το ενετικό της κάστρο είναι ο δεύτερος σε πληθυσμό οικισμός της Πάρου. Βρίσκεται στη βορειοανατολική πλευρά, στο δεύτερο μεγαλύτερο κόλπο του νησιού και απέχει 11 χιλιόμετρα από την Παροικιά. Αποτελεί δημοφιλή τουριστικό προορισμό και έχει έντονη νυχτερινή ζωή. Είναι από τα ομορφότερα ψαροχώρια της Ελλάδας έχοντας διατηρήσει τον αυθεντικό της χαρακτήρα. Τα λευκά κυκλαδίτικα σπίτια με τα στενά λιθόστρωτα δρομάκια  μαγεύουν τον επισκέπτη.

Διαθέτει ασφαλές λιμάνι για τα αλιευτικά και τουριστικά σκάφη. Ο αλιευτικός της στόλος είναι ένας από τους σημαντικότερους και μεγαλύτερους στόλους στις Κυκλάδες. Το παλιό ψαράδικο λιμανάκι της Νάουσας είναι μια από τις ομορφότερες γωνιές σε ολόκληρο το Αιγαίο. Η Νάουσα αναφέρεται χάρη και στην ψαράδικη παράδοση της και σε αρκετά τραγούδια.

Χτίστηκε περιμετρικά του λιμανιού κατά τη διάρκεια της βυζαντινής περιόδου και έχει διαδραματίσει σημαντικό ρόλο από την εποχή των Κομνηνών. Ήταν οχυρωμένη με τοίχος που κατέληγε στο καστέλι. Ακόμα και σήμερα σώζονται μέρη του και αποτελούν σημεία μεγάλου ιστορικού και αρχαιολογικού ενδιαφέροντος.Το καστέλι χτίστηκε από τους Ενετούς ενώ σε κοντινή απόσταση βρίσκεται και ο ναός του Αγίου Νικολάου προστάτης των ναυτικών και των ψαράδων. Στη πλατεία της είναι ο ναός της Παναγίας της Παντάνασσας ενώ στο ύψωμα του οικισμού βρίσκεται ο ο ναός της Κοίμησης της Θεοτόκου.

Τριγύρω υπάρχουν αρκετά αξιόλογα μοναστήρια με περίτεχνα τέμπλα, τοιχογραφίες και πρωτότυπα αρχιτεκτονικά στυλ. Στε αυτά περιλαμβάνεται η ιστορική Μονή Αγίου Αθανασίου στα Πρωτόρια Νάουσας, της οποίας τα κελιά μετά από ανακαίνιση έχουν μετατραπεί σε βυζαντινό μουσειακό χώρο όπου εκτίθενται ξυλόγλυπτα, γλυπτά βυζαντινής και ενετικής περιόδου, πολλά λατρευτικά σκεύη, εικόνες Παριανών και Κρητικών αγιογράφων του 12ου και 13ου αιώνα από τις οποίες σπουδαιότερες είναι η «Δέηση» (15ου αι.), η «Αποκαθήλωση» (16ου αι.) και η «Παναγία η βρεφοκρατούσα» (επίσης 16ου αι.), καθώς και το μοναδικό τμήμα αγιογραφίας που σώθηκε από τον βυζαντινό ναό. Σημειώνεται ότι το μοναστήρι αυτό επί τουρκοκρατίας ήταν σχολείο των Καθολικών.

Στο Λαογραφικό μουσείο του χωριού εκτίθενται μεταξύ άλλων παραδοσιακές φορεσιές (ανδρικές και γυναικείες) όχι μόνο από τις Κυκλάδες αλλά και από διάφορες άλλες περιοχές του Ελληνισμού που δημιούργησε το χορευτικό φολκλορικό συγκρότημα «Νάουσα Πάρος», καθώς και η λαογραφική συλλογή του ιατρού Όθωνα Κάπαρη που κληροδότησε στη κοινότητα η οποία περιλαμβάνει βιβλιοθήκη, πλούσιο φωτογραφικό αρχείο και κάποια αρχαιολογικά ευρήματα. Άλλα αξιοθέατα είναι το Μυκηναϊκό ανάκτορο του 1200 π.Χ. που βρέθηκε στις Κουκουναριές και αρχαιολογικά ευρήματα από την ανασκαφή εκεί εκτίθενται στο Αρχαιολογικό Μουσείο, το Πρωτοκυκλαδικό νεκροταφείο (Πλαστήρα) όπου έχουν βρεθεί πολλά ειδώλια και τάφοι ιδιαίτερου ενδιαφέροντος, οι οποίοι βάσει των χαρακτηριστικών τους χρονολογούνται στην πρωτοκυκλαδική περίοδο και η νησίδα Αγία Καλή εντός του όρμου επί της οποίας είχαν στήσει το στρατηγείο τους οι Ρώσοι όταν κατέλαβαν τις Κυκλάδες το 1770 με αρχηγούς τους Ορλώφ.

Κοντά στην Νάουσα μπορείτε να εξερευνήσετε τις Κολυμπήθρες με τα πολύχρωμα βράχια και τους παράξενους σχηματισμούς ενώ σε κοντινή απόσταση βρίσκονται και αρκετές ακόμη όμορφες παραλίες όπως  η Σάντα Μαρία,  το Πιπεράκι, το Πιπέρι, το Μοναστήρι και η Λάγγερη.

Κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού διοργανώνονται πολλά πανηγύρια και εκδηλώσεις όπως η γιορτή του ψαριού και η Κουρσάρικη νύχτα, στις 23 Αυγούστου, στην οποία γίνεται αναπαράσταση της λεηλασίας του χωριού από πειρατές και συνοδεύεται από καύση βεγγαλικών και μεγάλο γλέντι με πολύ κρασί και θαλασσινούς μεζέδες για όλους.

4. Λεύκες Πάρου

Οι Λεύκες είναι ένα παραδοσιακό χωριό της Πάρου, χτισμένο επάνω σε έναν κατάφυτο από πεύκα λόφο στο εσωτερικό του νησιού. Το χωριό απέχει 10 περίπου χιλιόμετρα από τη Παροικιά, τη πρωτεύουσα του νησιού και είναι το πιο ορεινό χωριό του νησιού, ενώ παλιά υπήρξε η πρωτεύουσα του. Το όνομά του προέρχεται από τις πολλές λεύκες που υπήρχαν παλαιότερα στη περιοχή. Το χωριό εκτός από τις πολλές εκκλησίες έχει και μερικούς από τους τελευταίους ανεμόμυλους που διασώζονται στο νησί. 

Είναι ένας γραφικός οικισμός με αιγαιοπελαγίτικα σπίτια χτισμένα αμφιθεατρικά, με ασβεστωμένα, λιθόστρωτα σοκάκια αλλά και με παλιά πλυσταριά, που κάποιες νοικοκυρές τα χρησιμοποιούν ακόμη. Ο κεντρικός δρόμος ονομάζεται Ράμνος, διότι παλαιότερα ένα δέντρο ράμνος δέσποζε κατάμεσα στο δρόμο αυτό. Κάτοικοι το αφαίρεσαν με την πάροδο του χρόνου. Στο δρόμο αυτό βρίσκεται το Σπίτι της Λογοτεχνίας όπως και το Μουσείο Κυκλαδικής Λαογραφίας. Οχήματα δεν κυκλοφορούν στο εσωτερικό του οικισμού και όλο το σκηνικό μεταφέρει τον επισκέπτη σε άλλη εποχή ενώ προσφέρει ηρεμία. Αξίζει τον κόπο να επισκεφθεί κάποιος τις Λεύκες και να περπατήσει στα στενά δρομάκια, με τις καμάρες και τα ασβεστωμένα σπίτια με τα πολύχρωμα λουλούδια. Τόπος συνάντησης για τους κατοίκους η κεντρική πλατεία, κοντά στο μνημείο των Ηρώων όπου οι ντόπιοι συναντιούνται για να μιλήσουν και να πιούν τον καφέ τους.

Στις Λεύκες δεσπόζει ο ιερός ναός της Αγίας Τριάδας του 1835, χτισμένος με Παριανό μάρμαρο, ο οποίος έχει κηρυχτεί διατηρητέο μνημείο.. Είναι τρίκλιτη βασιλική, με υπερυψωμένο το μεσαίο κλίτος, και δύο μεγάλα καμπαναριά, εξαιρετικό δείγμα δουλειάς από έμπειρους παριανούς μαρμαρογλύπτες. Άλλες γνωστές εκκλησίες του χωριού είναι το μοναστήρι του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου, η εκκλησίες της Αγίας Κυριακής και ο ναός της Παναγίας της Υπαπαντής ενώ υπάρχουν δεκάδες ακόμη μικρά εκκλησάκια διάσπαρτα στις Λεύκες, πολλά εκ των οποίων χρονολογούνται από τον 17ο αιώνα. 

Στη δεκαετία του 1970 το χωριό γνώρισε μεγάλη ερήμωση λόγω αστυφιλίας όπου πολλοί κάτοικοι εγκαταστάθηκαν στην Αθήνα. Τα τελευταία όμως χρόνια με την ανάπτυξη του τουρισμού, παρουσιάζει μία ανάπτυξη, κυρίως τουριστική.  Στα τέλη του Αυγούστου, η γιορτή του Καράβολα είναι αφορμή για ένα από τα μεγαλύτερα πανηγύρια του νησιού, με άφθονο φαγητό, καράβολες (μεγάλα σαλιγκάρια), κρασί, μουσική και χορό, μέχρι το πρωί. Οι κάτοικοι γιορτάζουν το τέλος του καλοκαιριού και τη γιορτή διοργανώνει ο ο Πολιτιστικός Σύλλογος Λευκών. Από τις Λεύκες ξεκινά και η Βυζαντινή Oδός, ένα μαρμαρόστρωτο μονοπάτι 1.000 ετών και 3,5 χιλιομέτρων, που κινείται παράλληλα με τον αμαξωτό δρόμο και ενώνει τις Λεύκες με το χωριό Πρόδρομος.

Κοντά στις Λεύκες βρίσκεται η ψηλότερη κορυφή της Πάρου, αυτή των Αγίων Πάντων, στα 755 μέτρα απ' όπου η θέα είναι εντυπωσιακή. Η κοντινή απόσταση από όλες τις υπόλοιπες περιοχές της Πάρου κάνει τις Λεύκες ιδανικό κέντρο για την εξερεύνηση όλου του νησιού.

5. Πρόδρομος Πάρου

Ο Πρόδρομος είναι ένας γραφικός, παραδοσιακός οικισμός, που βρίσκεται στην ανατολική πλευρά του νησιού της Πάρου, 16 περίπου χιλιόμετρα από την Παροικιά. Η περιοχή που βρίσκεται το χωριό είναι καθαρά αγροτική, με πολλά περιβόλια, πλούσια νερά και άφθονη γεωργική και κτηνοτροφική παραγωγή, κυρίως εκτροφή πολλών αγελάδων. Το αρχικό του όνομα ήταν Δραγουλάς, αλλά το 1953 μετονομάστηκε σε Πρόδορμος από τον ναό του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου που χτίστηκε στο χωριό. Η εκκλησία γιορτάζει στις 23 Ιουνίου όπου και γίνεται ένα από τα σημαντικότερα πανηγύρια του νησιού.

Στην είσοδο του οικισμού βρίσκεται η εκκλησία του Αγίου Σπυρίδωνα η οποία συνδέεται με καμάρα με την εκκλησία του Αγίου Νικολάου. Η καμάρα με το καμπαναριό αποτρέπει την είσοδο οχημάτων στον οικισμό, ενώ αποτελεί τη κύρια είσοδο του. Τα κατάλευκα ασβεστωμένα σπιτάκια με τα γεράνια και τις μπουκαμβίλιες, τα σοκάκια με τις καμάρες και τα καφενεδάκια με τους παραδοσιακούς μεζέδες δίνουν ένα μοναδικό χρώμα στο χωριό.

Το χωριό το διασχίζει το βυζαντινό μονοπάτι με τις αρχαίες μαρμάρινες πλάκες που συνέδεε το χωριό Μάρπησσα με τις Λεύκες Το μαρμαρόστρωτο πέρασμα 1000 ετών και 3,5 χιλιομέτρων που κινείται παράλληλα με τον αμαξωτό δρόμο, είναι πνιγμένο μέσα σε ελαιώνες και αμπελώνες και αποτελεί ένα από τα κύρια αξιοθέατα του οικισμού. Από τον Πρόδρομο οι κοντινότερες παραλίες είναι του Μώλου, του Καλόγερου και η παραλία στα Τσουκαλιά.

6. Κώστος Πάρου

Ο Κώστος είναι ένα ακόμη γραφικό χωριό της Πάρου με λευκά σπίτια, εκκλησίες και στενά σοκάκια. Βρίσκεται σε υψόμετρο 160 μέτρων και προσφέρει πανοραμική θέα προς τον κόλπο του Μώλου και το απέναντι νησί της Νάξου. Η ίδρυση του χωριού χρονολογείται από τα χρόνια της Ενετοκρατίας, ενώ υπάρχουν πολλές εκδοχές για την προέλευση του ονόματος.

Στο κέντρο του χωριού δεσπόζει ο ναός του Αγίου Παντελεήμονα που είναι και ο προστάτης του χωριού. Η εκκλησία είναι χτισμένη δίπλα σε ένα μικρό άλσος. Άλλες αξιόλογες εκκλησίες είναι της Αγίας Μαρίνας και της Ανάστασης. Από τα σημαντικότερα αξιοθέατα του χωριού είναι τα παλιά πλυσταριά που βρίσκονται λίγο έξω από τον οικισμό και που πρόσφατα ανακαινίστηκαν και το σπίτι του μεγάλου δασκάλου του γένους, του Αθανάσιου του Πάριου.

Στο χωριό διοργανώνονται τρία μεγάλα πανηγύρια κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού. Το πρώτο στις 24 Ιουνίου εις μνήμην του Αθανάσιου Πάριου, στις 17 Ιουλίου προς τιμή της Αγίας Μαρίνας και στις 27 Ιουλίου, ημέρα εορτής του Αγίου Παντελεήμονα. Ο Κώστος βρίσκεται επί της διαδρομής Παροικιάς – Λεύκες Πάρου, 7 χιλιόμετρα από την Παροικιά, την πρωτεύουσα του νησιού. Εάν βρεθείτε στο χωριό μην παραλείψετε να δοκιμάσετε τοπική Σούμα, συνοδευόμενη από τοπικές νοστιμιές.

7. Πίσω Λιβάδι Πάρου

Το Πίσω Λιβάδι είναι ένας μικρός παραθαλάσσιος οικισμός της Πάρου κτισμένος γύρω από το μικρό λιμάνι του. Εκεί που δένουν τα ψαροκάικα και από όπου αναχωρούν τους καλοκαιρινούς μήνες εκδρομικά καραβάκια για τα νησιά Νάξο, Ίο, Αμοργό, Σαντορίνη, Μύκονο, Δήλο, Αντίπαρο και Κουφονήσια. Το λιμάνι περιβάλλεται από γραφικές ταβέρνες που προσφέρουν νόστιμα θαλασσινά εδέσματα και παραδοσιακά πιάτα του νησιού. Δίπλα από το λιμάνι απλώνεται μία αμμουδερή παραλία με κρυστάλλινα νερά και αλμυρίκια που φθάνουν ως τη θάλασσα. Η παραλία αποτελεί πόλο έλξης για ντόπιους και επισκέπτες του νησιού και προσφέρει ηρεμία και γαλήνη σε όσους την επιλέξουν για το μπάνιο τους. Νότια του οικισμού βρίσκονται οι παραλίες Λογαράς και Πούντα, ενώ βόρεια οι παραλίες Μάρμαρα και Λεύκες. Τόσο στο Πίσω Λιβάδι όσο και στην ευρύτερη περιοχή υπάρχουν πολλές επιλογές διαμονής. Το χωριό δε φημίζεται για τα αξιοθέατά του αλλά αξίζει να επισκεφθεί κανείς την εκκλησία του Αγίου Γεωργίου του Θαλασσίτη, χτισμένο τον 13ο αιώνα που βρίσκεται χτισμένη πάνω σε λόφο, δυτικά του χωριού. Επίσης κοντά είναι τα παραδοσιακά χωριά Μάρπησσα, Πρόδρομος, Μάρμαρα και Λεύκες. Το Πίσω Λιβάδι βρίσκεται 18 χιλιόμετρα από τη Παροικιά, αμέσως μετά τη Μάρπησσα.