Pyrgi

Το Πυργί είναι ένα από τα μεγαλύτερα χωριά της νότιας Χίου, που βρίσκεται περίπου 25 χιλιόμετρα από την πόλη. Πρόκειται για ένα χωριό-κάστρο, το οποίο διατηρεί αναλλοίωτο το μεσαιωνικό του χαρακτήρα μέχρι και σήμερα. Το Πυργί οφείλει το όνομά του στον μεγάλο και ψηλό πύργο του, γύρω από τον οποίο χτίστηκε το χωριό, από πολλούς μικρούς και μεγάλους οικισμούς.

Η αρχιτεκτονική του χωριού έχει μεγάλο ενδιαφέρον. Η οχυρωματική του διάταξη είναι αντιπροσωπευτική για την αντιμετώπιση των εχθρικών επιδρομών (πειρατών) που συνέβαιναν τον 16ο αιώνα. Η κατασκευή των αντικριστών σπιτιών, με τους θώλους που χρησιμοποιούσαν σαν πρόσθετα δωμάτια, οι στενοί δρόμοι και οι μεσαιωνικοί πύργοι-παρατηρητήρια, είναι ενδεικτικά της Γενουάτικης επίδρασης. Εκτός από την ιδιόμορφη αρχιτεκτονική, αυτό που θα εντυπωσιάσει αμέσως τον επισκέπτη του χωριού, είναι τα "ξυστά": μια μοναδική στην Ελλάδα μορφή διακόσμησης, που έχουν οι προσόψεις των περισσότερων Πυργούσικων κτιρίων. Τα ξυστά αποτελούνται από σχήματα σε μαύρο και άσπρο, αρχίζουν από τα μισά της πόρτας κάθε σπιτιού και επεκτείονται προς τα πάνω δημιουργώντας μία πανδαισία γεωμετρικών σχημάτων. Πρόκειται για μια τεχνοτροπία που πιστεύεται ότι έχει ιταλική - γενοβέζικη - προέλευση (sgraffito).

Στην καρδιά του χωριού βρίσκεται η κεντρική πλατεία, όπου υπάρχουν μερικές ταβέρνες και καφετέριες. Το Πυργί έχει αρκετές εκκλησίες, τόσο μέσα όσο και πολύ κοντά στο χωριό. Στην πλατεία δεσπόζει η εκκλησία της Κοίμησης της Θεοτόκου , που είναι η μεγαλύτερη. Ο ναός με την αυλή του κατέχουν ολόκληρη τη δυτική πλευρά της πλατείας. Σε κοντινή απόσταση από την πλατεία υπάρχει επίσης η εκκλησία των Αγίων Αποστόλων. Πρόκειται για ένα άριστα διατηρημένο βυζαντινό μνημείο, αντίγραφο του καθολικού της Νέας Μονής, με άριστα διατηρημένες τοιχογραφίες του 13ο αιώνα. Το πανηγύρι του χωριού εορτάζεται στις 15 Αυγούστου (Κοίμηση της Θεοτόκου).